فناوری پایش مداوم قند خون هنوز در ایران مقرون به‌صرفه نیست

دیابت همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت عمومی در جهان به شمار می‌رود و در میان انواع دیابت، دیابت نوع ۲ با اختلاف، شایع‌ترین شکل این بیماری محسوب می‌شود.

کنترل و پایش مستمر قند خون نقش مهمی در مدیریت دیابت و پیشگیری از عوارض ناشی از آن دارد. در حال حاضر، دو روش اصلی برای پایش قند خون بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ روش اول، خودپایشی قند خون (SMBG) که با استفاده از دستگاه‌های گلوکومتر و نمونه‌گیری از نوک انگشت انجام می‌شود. روش دوم نیز پایش مداوم قند خون (CGM) است که به عنوان فناوری جدیدتر امکان ردیابی لحظه‌ای سطح گلوکز را از طریق حسگرهای قرارگرفته در زیر پوست فراهم می‌کند.

در مطالعه‌ای که توسط گروهی از پژوهشگران حوزه اقتصاد سلامت، سیاست‌گذاری سلامت و دیابت از دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی انجام شد، مقرون‌به‌صرفه بودن استفاده از سامانه‌های پایش مداوم قند خون در بیماران ایرانی مبتلا به دیابت نوع ۲ مورد بررسی قرار گرفت. در این پژوهش، محققان با استفاده از مدل‌های شبیه‌سازی معتبر و داده‌های بالینی مربوط به جمعیت ایران، هزینه‌ها و پیامدهای سلامت ناشی از دو روش پایش قند خون را در طول عمر بیماران برآورد کردند.

معیار اصلی ارزیابی در این مطالعه، «نسبت هزینه-اثربخشی افزایشی» (ICER)  بود که نشان می‌دهد برای دستیابی به هر سال زندگی تعدیل‌شده با کیفیت اضافی  (QALY)، چه میزان هزینه باید پرداخت شود.

نتایج این بررسی نشان داد که استفاده از سامانه‌های پایش مداوم قند خون، اگرچه منجر به بهبود نسبی پیامدهای سلامت و افزایش اندک سال‌های زندگی تعدیل‌شده با کیفیت می‌شود، اما هزینه‌های آن در ایران به‌طور قابل توجهی بیشتر از روش‌های معمول پایش است. بر اساس یافته‌های پژوهش، نسبت هزینه-اثربخشی این فناوری به‌مراتب بالاتر از آستانه‌های پذیرفته‌شده در نظام سلامت ایران است.

همچنین تحلیل‌های آماری انجام‌شده نشان داد که در هیچ‌یک از سناریوهای مدل‌سازی‌شده، استفاده از سامانه‌های پایش مداوم گلوکز از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه ارزیابی نمی‌شود. به بیان دیگر، مزایای سلامت حاصل از این فناوری در شرایط فعلی، هزینه قابل توجه بالاتر آن را در نظام مراقبت‌های بهداشتی ایران توجیه نمی‌کند.

پژوهشگران معتقدند که عامل اصلی محدودکننده استفاده از این فناوری، هزینه بالای تجهیزات و به‌ویژه حسگرهای مصرفی آن در ایران است. به گفته آنها، کاهش قیمت تجهیزات یا گسترش پوشش بیمه‌ای می‌تواند در آینده وضعیت اقتصادی استفاده از این فناوری را تغییر دهد.

به اعتقاد پژوهشگران، این یافته‌ها یک چالش مهم سیاست‌گذاری را برجسته می‌کند؛ اینکه چگونه می‌توان فناوری‌های پیشرفته پزشکی را در نظام‌های سلامت با منابع محدود ادغام کرد. آن‌ها معتقدند که سامانه‌های پایش مداوم گلوکز ممکن است همچنان برای برخی گروه‌های پرخطر بیماران ارزشمند باشند و همچنین کاهش قیمت تجهیزات یا افزایش پوشش بیمه‌ای می‌تواند وضعیت اقتصادی استفاده از این فناوری را تغییر دهد.

بر اساس نتایج این مطالعه، در شرایط فعلی، خودپایشی قند خون همچنان گزینه‌ای اقتصادی‌تر و مناسب‌تر برای اکثر بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ در ایران محسوب می‌شود. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که سامانه‌های پایش مداوم قند خون ممکن است برای برخی گروه‌های پرخطر بیماران، همچنان مزایای قابل توجهی داشته باشند.

بر اساس نتایج این مطالعه که در نشریه «Expert Review of Pharmacoeconomics & Outcomes Research» منتشر شده است، خودپایشی گلوکز خون همچنان گزینه‌ای اقتصادی‌تر و مناسب‌تر برای اکثر بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ در ایران محسوب می‌شود. با وجود این، پژوهشگران تأکید می‌کنند که اگرچه سامانه‌های پایش مداوم گلوکز به دلیل توانایی ارائه داده‌های مداوم و لحظه‌ای، به‌عنوان یکی از فناوری‌های آینده‌دار در مراقبت از بیماران دیابتی شناخته می‌شوند، اما ملاحظات اقتصادی همچنان نقشی تعیین‌کننده در تصمیم‌گیری برای استفاده گسترده از این فناوری‌ها دارند.

اخبار مرتبط

• هوش مصنوعی با پیش‌بینی افت قند خون، جان بیماران را نجات می‌دهد
• دیابت می‌تواند دندان ها را از بین ببرد
• ردپای چربی‌ها در دیابت
• با مصرف این سبزیجات دیابت را کنترل کنید
• چرا موبایل برای دیابتی‌ها خطرناک‌تر است؟