لباس غواصی مخصوص «سوسک‌ها»؛ اختراعی که می‌تواند انسان‌ها را نجات دهد

سوسک‌ها شاید آخرین موجوداتی باشند که کسی انتظار دارد در عملیات امداد و نجات نقشی ایفا کنند؛ اما گروهی از مهندسان در دانشگاه فناوری نانیانگ سنگاپور (NTU) و دانشگاه واسدای ژاپن، آن‌ها را به امدادگرانی کوچک و مجهز تبدیل کرده‌اند که می‌توانند وارد مکان‌هایی شوند که حتی ربات‌ها نیز به سختی به آن دسترسی پیدا می‌کنند.

راز این فناوری در یک سامانه ساده اما هوشمند نهفته است. لباس غواصی از یک پوسته نرم و ضدآب، چهار لوله بسیار باریک سیلیکونی و یک مخزن شفاف اکسیژن تشکیل شده که با چاپ سه‌بعدی ساخته شده است. درون مخزن، پژوهشگران اسفنجی آغشته به دی‌اکسید منگنز قرار داده‌اند و مقدار کمی پراکسید هیدروژن رقیق به آن تزریق می‌کنند. واکنش شیمیایی این دو ماده، اکسیژن تولید می‌کند و لوله‌های سیلیکونی آن را مستقیماً به سوراخ‌های تنفسی سوسک می‌رسانند.

سوسک‌های سایبورگ در واقع حشراتی زنده هستند که با تجهیزات الکترونیکی کوچکی هدایت می‌شوند. برخلاف ربات‌های بسیار کوچک که برای حرکت به باتری‌های پرمصرف نیاز دارند، این سامانه از ماهیچه‌های طبیعی خود حشره استفاده می‌کند و تنها وظیفه تجهیزات الکترونیکی، هدایت مسیر حرکت آن است. همین ویژگی باعث می‌شود این حشرات بتوانند مدت طولانی‌تری نسبت به ربات‌های هم‌اندازه فعالیت کنند.

این فناوری پیش از این نیز در عملیات واقعی آزمایش شده است. نمونه‌های اولیه سوسک‌های سایبورگ پس از زمین‌لرزه ویرانگر میانمار در سال ۲۰۲۵ برای بررسی فضاهای تنگ و خطرناک به کار گرفته شدند؛ مناطقی که ورود انسان یا حتی بسیاری از ربات‌ها به آن‌ها ممکن نبود.

در آزمایش جدید، پژوهشگران لباس غواصی را روی یک سوسک هیسینگ ماداگاسکار نصب کردند و آن را در مخزن آب و سپس در تونل‌هایی شبیه‌سازی‌شده با شرایط کم‌اکسیژن قرار دادند. نتایج نشان داد این حشره توانست تا سه ساعت زیر آب حرکت کند و عملکرد طبیعی خود را حفظ کند.

به گفته پژوهشگران، این فناوری می‌تواند در آینده برای بازرسی لوله‌های آب، شبکه‌های فاضلاب، تونل‌های غرق‌شده، ساختمان‌های فروریخته و سایر محیط‌هایی که دسترسی به آن‌ها دشوار یا خطرناک است، مورد استفاده قرار گیرد. آن‌ها اکنون در حال توسعه نسخه‌های پیشرفته‌تری از این لباس هستند که به حسگرهای محیطی، دوربین و سامانه ناوبری مجهز خواهند شد تا سوسک‌های سایبورگ بتوانند اطلاعات بیشتری از محل حادثه در اختیار نیروهای امدادی قرار دهند.

اگر این فناوری به مرحله استفاده عملی برسد، سوسک‌هایی که معمولاً به‌عنوان حشراتی مزاحم شناخته می‌شوند، شاید در آینده به یکی از غیرمنتظره‌ترین ابزارهای نجات جان انسان‌ها در بلایای طبیعی تبدیل شوند.