بازیای که به قیمت جان نهنگهای قاتل تمام میشود
به نظر میرسد با یک شورش تمامعیار از سوی نهنگهای قاتل طرف هستیم. طی ۶ سال گذشته، نهنگهای قاتل در سواحل اسپانیا و پرتغال بارها خود را به قایقها کوبیدهاند، ۹ قایق را غرق کردهاند و تکههای فایبرگلاس آنها را مثل غنیمت با خود جابهجا کردهاند.
قایقها اغلب در حالی به تعمیرگاههای کشتی منتقل میشوند که آثار دندان روی قسمت زیرین بدنهشان دیده میشود و سکانهایشان کنده شده است؛ اتفاقی که میلیونها دلار خسارت به بار آورده است.
به نقل از ساینس، ملوانها دیگر به ستوه آمدهاند. آنها مواد منفجره دستساز به سمت این حیوانات که به شدت در معرض خطر انقراض هستند، پرتاب کردهاند و حتی به سویشان با تفنگ ساچمهای شلیک کردهاند. صاحبان قایقها معتقدند در حال دفاع از خود در برابر حملات عمدی نهنگهای قاتلی هستند که پس از برخورد با قایقهای تفریحی و گرفتار شدن در تجهیزات ماهیگیری، تصمیم به انتقام گرفتهاند. اما آیا این نهنگهای عظیم واقعا به دنبال خون و آسیب رساندن به قایقها هستند؟
براساس یک مطالعه جدید پاسخ این سوال منفی است. دانشمندان بر اساس تصاویر زیر آب و مشاهدات مستقیم و دست اول نتیجه گرفتهاند که نهنگهای قاتل قصد آسیب رساندن به انسانها را ندارند. در عوض، احتمالا فقط میخواهند بازی کنند.
نظریههای مختلفی درباره اینکه چرا نهنگهای قاتل شروع به کوبیدن خود به قایقها کردهاند، وجود دارد. هیجانانگیزترین نظریه میگوید نهنگها در حال انتقام گرفتن از آسیبهایی هستند که انسانها به آنها وارد کردهاند.
نهنگهای قاتل هنگام تلاش برای جدا کردن ماهیهای تُن بالهآبیِ گرفتار در قلاب، ممکن است در خطوط ماهیگیری نایلونی گیر کنند؛ اتفاقی که گاهی باعث زخمی شدن پهلو یا حتی قطع شدن یکی از بالههایشان میشود. قایقهای تفریحی نیز با سرعت زیاد در زیستگاه آنها حرکت میکنند و خطر برخورد با نهنگها را افزایش میدهند.
در فرهنگ عامه، داستانی شکل گرفته که بر اساس آن یک ماده نهنگ قاتل به نام «وایت گلادیس» با یک قایق تفریحی برخورد کرده است؛ سپس این حیوان که دچار آسیب روحی شده، ظاهرا به نهنگهای قاتل جوانتر آموزش داده تا تلافی کنند.
جرد تاورز، دانشمند حوزه نهنگهای قاتل که در این مطالعه جدید مشارکت نداشته، میگوید: همه پژوهشگران این نظریه را قبول ندارند. این تصور که رفتار آنها تلافیجویانه است، کاملا مضحک است. نهنگهای قاتل وحشی وقتی آسیب میبینند حمله نمیکنند؛ آنها از محل دور میشوند.
برخی دانشمندان دیگر احتمال میدهند که این حیوانات در حال آموزش دادن به بچههای خود برای شکار باشند و از قایقها به عنوان وسیلهای برای تمرین هماهنگی و مهارتهای حرکتی لازم جهت شکار طعمه استفاده کنند.
اما به گفته یانک آندره، پژوهشگر نهنگهای قاتل که در این مطالعه جدید مشارکت نداشته، تعامل نهنگهای قاتل با قایقها از نظر تاکتیک با رفتارهای شکار بسیار متفاوت است. شکار معمولا شامل رفتارهایی مانند تعقیبوگریزهای سریع و حرکات نامنظم زیر آب است؛ در حالی که چنین الگوهایی در تعامل با قایقها دیده نمیشود.
جوانا کاسترو، بومشناس دریایی در انجمن تحقیقات محیط زیست دریایی، توضیح سادهتر و بیخطرتری برای این رفتار پیدا کرده است.
او و همکارانش طی هشت سال اخیر، هفت برخورد را که هنگام بررسیهای معمول آنها برای مطالعه جانوران بزرگ دریایی در سواحل جنوبی پرتغال فیلمبرداری شده بود، بررسی کردهاند. آنها برای این بررسیها از یک قایق بادی تکموتوره به طول ۶.۵ متر استفاده میکردند.
تعامل نهنگهای قاتل با این قایق از لمسهای بسیار آرام گرفته تا کوبیدنهای شدید و پرسرعت متغیر بود؛ برخوردهایی که حتی باعث شد برخی دانشجویانی که برای همراهی در این سفرها آمده بودند، به کف قایق پرت شوند.
برای اینکه بفهمند زیر سطح آب دقیقا چه اتفاقی میافتد، برخی از افراد شجاع حاضر در این سفرها دوربینهای دستی GoPro را به زیر آب بردند.
در چند ویدئو، نهنگهای قاتل دهان خود را باز میکردند یا حباب بیرون میدادند؛ رفتارهایی که دانشمندان معمولا با پرخاشگری مرتبط میدانند. اما بقیه شواهد بیشتر با این ایده سازگار بود که حیوانات صرفا در حال بازی کردن بودهاند.
تقریبا تمام تماسهای واقعی با قایق توسط نهنگهای قاتل جوان انجام شده بود؛ همان نوجوانهایی که کارهای بیاحتیاطانه میکنند. نهنگهای قاتل نر بالغ هرگز چنین کاری انجام نداده بودند.
کاسترو همچنین میگوید تماس حیوانات اغلب صرفا به شکل لمس کردن یا آرام هل دادن قایق بود. گاهی حتی هنگام هل دادن قایق، شکم خود را نشان میدادند؛ حالتی که رفتاری دوستانه تلقی میشود. برخی از نهنگهای قاتل حتی با خود هدیه میآوردند.
برای مثال، در سال ۲۰۲۱، یک اورکای سه ساله به نام «الی» تکهای از ماهی تُن را در دهانش گرفت و آن را برای پژوهشگران آورد.
کاسترو میگوید: این رفتاری بسیار اجتماعی و نوعی پیوند برقرار کردن در دنیای خودشان است. یک نهنگ قاتل چنین کاری را با دشمنش انجام نمیدهد.
آندره نیز تجربههای مشابهی با «استرلا» داشته است؛ همان نهنگ قاتلی که قایقرانها او را «وایت گلادیس» مینامند و پسر پنجسالهاش «اطلس» که آثار زخمهای عمیقی از برخورد با پروانه یک قایق در سال ۲۰۲۲ روی بدنش دارد.
او میگوید: اگر میخواهی از کسی انتقام بگیری، که برایش غذا نمیبری، درست است؟
بازی معمولا از رفتارهای اکتشافی شروع میشود و به نظر میرسد کاسترو و همکارانش حتی مراحل اولیه شکلگیری این رفتار را نیز مشاهده کردهاند.
در یک ویدیوی کوتاه مربوط به سال ۲۰۱۸، یعنی دو سال پیش از شروع برخوردهای کوبشی، نهنگ قاتل ۶ سالهای به نام «لوا» به قسمتهای بادیِ کناری قایق ضربه آرامی میزند، در حالی که خواهر کوچکش «سینترا» با دقت این رفتار را زیر نظر دارد.
کاسترو میگوید: در ابتدا چندان به آن اهمیت ندادیم. اما بعد خب، رفتار تشدید شد.
لوا و سینترا هر دو بعدها به عنوان نهنگهای قاتلی که خود را به قایقها میکوبند، شناسایی شدند.
صرفنظر از اینکه نیت واقعی نهنگهای قاتل چیست، این رفتار باعث نگرانی دانشمندان و فعالان حفاظت از محیط زیست شده است؛ به خصوص به این دلیل که نهنگهای قاتل ایبریایی که یک زیرگروه ژنتیکی متمایز و متشکل از حدود ۴۰ نهنگ هستند، به شدت در معرض خطر انقراض قرار دارند.
به گفته تیم کاسترو، این حیوانات در حال یادگیری نوعی بازی هستند که ممکن است در نهایت به قیمت جانشان تمام شود؛ چه به دلیل خشم قایقرانها و چه به دلیل برخورد با پروانهها و سایر تجهیزات خطرناک قایقها.
کارشناسان راهکارهای متفاوتی پیشنهاد کردهاند؛ از جمله اینکه قایقها سرعت خود را افزایش دهند تا نهنگهای قاتل نتوانند به آنها بکوبند، یا زمانی که یک نهنگ نزدیک میشود، قایق کاملا متوقف شود.
اما آندره میگوید بهترین راهکار این است که اساسا از نهنگهای قاتل دوری کنیم. او میگوید: با آنها تعامل نکنید؛ توجهشان را به خود جلب نکنید. فقط از آنها فاصله بگیرید.
نظر شما