هنگام جستوجو برای حیات بیگانه به هوش مصنوعی اعتماد نکنید
پژوهش جدید نشان میدهد هوش مصنوعی میتواند بارها فریب بخورد و چیزهای غیرزنده را با حیات اشتباه بگیرد.
دو پژوهشگر از دانشگاه ایالتی میشیگان که هوش مصنوعی را روی حیات شبیهسازی شده در یک برنامه رایانهای آزمایش کردهاند، میگویند هوش مصنوعی ممکن است به راحتی در جستوجوی حیات در جهانهای دیگر، در دام شناسایی چیزهای غیرزنده بهعنوان حیات بیفتد.
به نقل از اسپیس، کریستوف آدامی از دانشگاه میشیگان میگوید: ما پیشتر دیده بودیم که هوش مصنوعی هنگام تلاش برای طبقهبندی چیزهایی که شبیه نمونههای موجود در دادههای آموزشی آن نیستند، یک نقطه ضعف بزرگ دارد. ما این نمونهها را «خارج از توزیع» (out-of-distribution) مینامیم و فریب دادن هوش مصنوعی برای اینکه آنها را اشتباه طبقهبندی کند، به طرز باورنکردنی آسان است.
آدامی یک زیستشناس محاسباتی است که از رایانهها برای به کارگیری نظریه اطلاعات در مطالعه تکامل و زیستشناسی استفاده میکند. یکی از اصول مهم او این است که حیات را میتوان با توانایی آن در رمزگذاری اطلاعات و تکثیر آن تعریف کرد. برای همین منظور، او در سال ۱۹۹۳ برنامه رایانهای آویدا (Avida) را طراحی کرد. این برنامه، جانداران دیجیتالی نوشته شده به شکل کد را اجرا میکند که میتوانند با کپی کردن خودشان تکثیر شوند و برای منابع رقابت کنند؛ در این مورد، این منبع زمان پردازنده (CPU) است؛ درست مانند جانداران واقعی.
اگرچه استفاده از حیات دیجیتال در مطالعات تکاملی همچنان بحثبرانگیز است، اما چیزی که این برنامه در اختیار آدامی قرار میدهد، یک مجموعه داده عظیم از شکلهای حیات شبیهسازیشده است که میتوان هوش مصنوعی را روی آنها آزمایش کرد.
برنامههای دارای حیات و برنامههای بدون حیات، کدنویسی بسیار مشابهی دارند، بنابراین تفاوت آنها آشکار نیست و این وضعیت ممکن است در سیارهای دیگر نیز وجود داشته باشد؛ جایی که حیات میتواند از نظر زیستشناسی با حیات روی زمین تفاوت داشته باشد.
محققان سپس شروع به تغییر دادن توالی مولکولی کردند تا تلاش کنند هوش مصنوعی را فریب دهند و کاری کنند که تصور کند با حیات روبهرو شده است؛ هر بار تنها با یک تغییر و هر بار بررسی میکردند که آیا میزان اطمینان هوش مصنوعی درباره زنده یا غیرزنده بودن آن تغییر کرده است یا خیر. علاوه بر این، مهم نبود آنها کار را با چه توالیای آغاز میکردند؛ هوش مصنوعی به طور مداوم فریب میخورد.
بسیاری از اعضای جامعه علمی همچنان از هوش مصنوعی بهعنوان ابزاری ارزشمند حمایت میکنند، زیرا این فناوری میتواند حجم عظیمی از دادهها را پردازش کند و به دنبال الگوهای موجود در آن دادهها بگردد.
خود آدامی نیز معتقد است هوش مصنوعی نقش مهمی دارد، اما همانطور که در زندگی روزمره میبینیم، هوش مصنوعی مستعد ساختن اطلاعات نادرست و شناسایی الگوهایی است که وجود ندارند.
ما نمیدانیم میکروبهای بیگانه چه شکلی خواهند داشت و آنها ممکن است تفاوت زیادی با میکروبهای زمینی داشته باشند که هوش مصنوعی با آنها آموزش دیده است. این موضوع میتواند برای ماموریتهایی که با هدف جستوجوی حیات طراحی شدهاند، مشکلساز باشد.
اگر یک مریخنورد به سیاره سرخ برود و سنگی را باز کند و مستقیما چیزی را ببیند که شبیه حیات میکروبی شناختهشده روی زمین است، پاسخ روشن خواهد بود و میتوان آن را با روشهای سنتی آزمایش کرد.
اما بسیاری از تلاشها برای شناسایی حیات احتمالا چنین رویکرد مستقیمی نخواهند داشت و به دادههای طیفسنجی جرمی (mass spectrometry) برای شناسایی مولکولها و فرآیندهای مرتبط با حیات تکیه خواهند کرد.
این بدان معنا است که اگر یک هوش مصنوعی در یک ماموریت فضایی، نمونههای خاصی از طیفسنجی جرمی را بررسی کند، احتمال بسیار زیادی وجود دارد که با وجود اینکه روی زمین با تعدادی نمونه زیستی و غیرزیستی آموزش دیده است، همچنان بتواند نتیجه مثبت اعلام کند؛ در حالی که آن نمونه هیچ ارتباطی با حیات ندارد. به گفته آدامی، گام بعدی این است که از دنیای دیجیتال خارج شوند و همین آزمایش را با دادههای دنیای واقعی انجام دهند.
نظر شما