درباره ناشتا بودن برای آزمایش خون اشتباه می‌کردیم!
نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که ممکن است تاکنون در مورد ناشتا ماندن قبل از آزمایش خون اشتباه کرده باشیم.
ناشتا ماندن یک الزام رایج برای بسیاری از آزمایش‌های خون معمول است و اغلب به بیماران دستور داده می‌شود که از خوردن یا آشامیدن هر چیزی به جز آب به مدت ۸ تا ۱۲ ساعت قبل از گرفتن نمونه خون خودداری کنند. با این حال طبق یک مطالعه جدید، این کار ممکن است برای طیف وسیعی از آزمایش‌ها غیرضروری باشد.
گذشته از چند استثنای قابل توجه، یافته‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از بیماران می‌توانند در ساعات قبل از آزمایش‌های خود بدون اینکه نتایج آزمایش را خراب کنند، غذا و نوشیدنی بخورند.
این نتایج به تنهایی ممکن است هنوز تغییر استاندارد ناشتا بودن قبل از آزمایش را توجیه نکنند و همچنین به این معنی نیست که شما باید دستورالعمل‌های پزشکی برای ناشتا بودن را نادیده بگیرید، اما شواهد قانع‌کننده‌ای برای ارزیابی مجدد عقلانیت و منطقی بودن ناشتا بودن پیش‌فرض قبل از آزمایش خون معمول ارائه می‌دهند.
نویسندگان این مطالعه می‌گویند: تجزیه و تحلیل جامع ما نشان می‌دهد که اکثر آزمایش‌های خون معمول به طور حداقلی تحت تأثیر ناشتا بودن کوتاه‌مدت قرار می‌گیرند و ناشتا بودن بیش از ۱۲ ساعت با تفاوت‌های اضافی معناداری برای هر آزمایشی که بررسی می‌شود، همراه نبوده است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که الزامات سختگیرانه سنتی ناشتایی ممکن است نیاز به بازنگری به نفع رویکردی ظریف‌تر و مختص آنالیت‌ها برای آماده‌سازی قبل از آزمایش داشته باشد.
آنالیت (Analyte) ماده مورد تجزیه یا مواد شیمیایی تشکیل دهنده آن و یک روش بسیار محبوبِ تحلیلی است. آزمایش‌ها همیشه به دنبال اندازه‌گیری خواص آنالیت‌ها هستند، اما آنالیت‌ها نمی‌توانند خود را اندازه‌گیری کنند.
این قوانین سختگیرانه ناشتایی در ابتدا از نگرانی‌هایی مبنی بر اینکه رژیم غذایی بیماران ممکن است دقت بالینی را به خطر بیندازد، ناشی شد. نتایج آزمایش‌های خون اغلب مبنای تصمیمات مهم پزشکی را فراهم می‌کند و برخی از اندازه‌گیری‌ها واقعاً به متغیرهایی که قبل از آزمایش رخ می‌دهند، مانند میزان مصرف غذا، حساس هستند.
پزشکان برای به حداقل رساندن این تغییرپذیری به طور کلی به بیماران دستور می‌دهند که ۸ تا ۱۲ ساعت قبل از نمونه‌گیری خون ناشتا باشند. محققان توضیح می‌دهند: این روشی است که از آزمایش چربی و گلوکز سرچشمه گرفته است، اما اکنون به طور پیش‌فرض برای پنل‌های آزمایشی بسیار گسترده‌تری اعمال می‌شود.
با این حال، علیرغم شیوع این روش، توصیه‌ها برای مدت زمان مطلوب ناشتایی همچنان متناقض است. تحقیقات نشان می‌دهد که ناشتایی به آزمایش‌های خاصی کمک می‌کند، اما ارزش آن در بین پنل‌های متنوع آزمایش‌ها به طور سیستماتیک با داده‌های بالینی مورد مطالعه قرار نگرفته است.
محققان خاطرنشان می‌کنند که تحقیقات در مورد ناشتایی قبل از آزمایش عمدتاً از آزمایش‌های چربی حاصل می‌شود، در حالی که داده‌های قابل مقایسه برای آزمایش‌هایی که بر معیارهایی مانند آنزیم‌های کبدی، آنزیم‌های پانکراس، شاخص‌های خونی، هورمون‌ها و ویتامین‌ها متمرکز هستند، محدود است.
به همین دلیل، توصیه‌های ناشتایی می‌تواند از یک آزمایشگاه به آزمایشگاه دیگر متفاوت باشند. با توجه به محدودیت‌های پژوهش‌های موجود در این زمینه و همچنین فشاری که ناشتا بودن می‌تواند بر بیماران تحمیل کند، نویسندگان این مطالعه جدید، نگاه دقیق‌تری به این رویه بالینی انداختند.
پژوهشگران به سرپرستی «سونگ‌هوان شین»( Sunghwan Shin)، متخصص پزشکی آزمایشگاهی در مرکز پزشکی آسان(Asan) وابسته به دانشگاه اولسان در سئول، یک مطالعه مقطعی گذشته‌نگر را با استفاده از داده‌های آزمایشگاهیِ جمع‌آوری‌شده بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ در یک بیمارستان دانشگاهی ۶۷۰ تخت‌خوابی انجام دادند.
شرکت‌کنندگان در این مطالعه، همگی بیماران سرپایی بزرگسالی بودند که مدت زمان ناشتا بودن آنها پیش از انجام آزمایش خون ثبت شده بود. نویسندگان مطالعه این مدت زمان را به سه دسته تقسیم کردند؛ کمتر از ۸ ساعت، ۸ تا ۱۲ ساعت و بیش از ۱۲ ساعت.
مجموعه داده‌های نهایی آنها شامل بیش از ۹.۷ میلیون نتیجه آزمایش مربوط به بیش از ۱۰۱ هزار بیمار بود که پژوهشگران آنها را برای یافتن نشانه‌هایی از تفاوت‌های مرتبط با ناشتا بودن که از «مشخصات عملکرد تحلیلی»(APS) تعیین‌شده فراتر می‌رفتند، بررسی کردند.
آنها پس از انجام مقایسه‌های بین‌گروهی و تحلیل‌های درون‌فردی، ارتباطی میان مدت زمان ناشتا بودن و تفاوت‌های فراتر از حد APS، تنها برای ۱۰ مورد از ۱۲۱ ماده مورد سنجش در آزمایش‌های خون یافتند.
به نظر می‌رسد ناشتا بودن برای آن چند مورد خاص (عمدتاً گلوکز، تری‌گلیسیرید، گاما-گلوتامیل ترانسفراز و لیپاز) مفید باشد، چرا که سطح همه این موارد در بیمارانی که کمتر از ۸ ساعت ناشتا بودند، بالاتر بود.
با این حال، یافته‌ها نشان می‌دهند که برای بسیاری از دیگر مواد مورد سنجش، ناشتا بودن به مدت ۸ ساعت یا بیشتر ممکن است کاری غیرضروری باشد.
محققان می‌گویند: این یافته‌ها از الزامات ناشتا بودنِ اختصاصی برای هر ماده (آنالیت) به جای الزامات یکسان و کلی حمایت می‌کنند.
«لیو تیبیارگ نوردستگارد»( Liv Tybjærg Nordestgaard)، متخصص بیوشیمی بالینی از بیمارستان دانشگاهی کپنهاگ و همکارانش در یادداشتی تحلیلی که همراه این مقاله منتشر شده، خاطرنشان می‌کنند که این مطالعه شواهد موجود مبنی بر عدم ضرورت نمونه‌گیری خون در حالت ناشتا را به شدت تقویت می‌کند.
این پژوهش در نشریه «JAMA Internal Medicine» منتشر شده است.
نظر شما