تولید آفت‌کش گیاهی نانویی برای مقابله با «داعش» باغ‌های پسته کرمان
مشاهده کارگران باغ‌های پسته در معرض سموم شیمیایی، ایده تولید آفت‌کشی گیاهی برای مقابله با یکی از آفات خسارت‌زای این محصول را در ذهن یک فعال حوزه فناوری‌های نوین کشاورزی شکل داد؛ ایده‌ای که پس از چند سال تحقیق و توسعه، به تولید آفت‌کشی بر پایه اکالیپتوس با بهره‌گیری از فناوری نانو و استفاده از آن در چند ده هزار هکتار از باغ‌های پسته کشور منجر شد.
ایده تولید یک آفت‌کش گیاهی نانویی برای مقابله با آفت پسیل پسته، از یک سفر کاری به استان کرمان آغاز شد؛ سفری که با دعوت یکی از برندهای شناخته‌شده و باسابقه تولید گلاب در این استان از مریم نگهبان، مدیر یک شرکت دانش‌بنیان فعال در حوزه تولید آفت‌کش‌های نانویی، برای طراحی و تولید آفت‌کش‌های گیاهی با هدف ارتقای سلامت محصولات این مجموعه انجام شد.
نگهبان در جریان این سفر، با مشاهده شرایط کارگران و باغداران پسته و میزان مواجهه آنان با سموم شیمیایی، به فکر تولید آفت‌کشی گیاهی برای مقابله با پسیل پسته افتاد. این ایده پس از چند سال فعالیت تحقیقاتی و فناورانه، به تولید محصولی بر پایه اکالیپتوس انجامید که در ساخت آن برای افزایش سرعت اثرگذاری از فناوری نانو استفاده شده است.
به گفته سازندگان این محصول، زنجیره تولید آن، از پرورش اکالیپتوس تا تولید آفت‌کش نهایی، در داخل کشور انجام می‌شود و این محصول اکنون در چند ده هزار هکتار از باغ‌های پسته مورد استفاده قرار گرفته است.
مریم نگهبان، فعال حوزه فناوری‌های نوین کشاورزی و تولیدکننده آفت‌کش‌های گیاهی نانویی با تشریح چگونگی شکل‌گیری این ایده، گفت: پسیل پسته که در میان باغداران به نام «داعش» شناخته می‌شود، آفتی مقاوم و چندنسلی است که به‌سرعت در برابر سموم شیمیایی مقاومت پیدا می‌کند و مقابله با آن برای باغداران به یکی از چالش‌های جدی تبدیل شده است.
وی درباره خسارت‌های این آفت به باغ‌های پسته، توضیح داد: پسیل پس از تغذیه از برگ درخت پسته، عسلک تولید می‌کند. این ترشحات روی برگ باقی می‌مانند و با مختل کردن عملکرد طبیعی آن، بر فرایند تغذیه و رشد گیاه اثر می‌گذارند. در نهایت، این شرایط می‌تواند به پوکی مغز پسته منجر شود. در بعضی از باغ‌ها، کاهش عملکرد محصول بر اثر خسارت پسیل به حدود ۱۵ تا ۵۰ درصد رسیده است.
نگهبان با بیان اینکه ایده تولید آفت‌کش گیاهی برای مقابله با این آفت در جریان یک سفر کاری شکل گرفت، خاطر نشان کرد: زمانی که از کنار باغ‌های پسته عبور می‌کردیم، با صحنه‌ای مواجه شدم که برایم بسیار تأثیرگذار بود. آن زمان ماه رمضان بود و کارگران در باغ‌ها مشغول فعالیت بودند؛ برخی از آنها برای محافظت از خود چفیه بسته بودند، اما بوی شدید سم در فضای باغ‌ها پیچیده بود و میزان استفاده از مواد شیمیایی بسیار زیاد به نظر می‌رسید.
این فعال حوزه فناوری‌های نوین کشاورزی ادامه داد: از آنجا که در حوزه سم‌شناسی فعالیت دارم، شرایط کارگران و میزان مواجهه آنها با سموم شیمیایی برایم نگران‌کننده بود. مشاهده افرادی که در چنین شرایطی و به‌طور مستمر با این مواد سروکار داشتند، واقعاً مرا متأثر کرد. از باغداران پرسیدم این حجم از سم‌پاشی برای مقابله با چه آفتی انجام می‌شود و پاسخ دادند که هدف، کنترل پسیل پسته است.
وی افزود: همان زمان تعدادی از برگ‌های درختان پسته را جمع‌آوری کردم و به مجموعه بازگشتم تا امکان بررسی و طراحی راهکاری گیاهی برای مقابله با این آفت را دنبال کنیم. این مشاهده میدانی، نقطه شروع پروژه‌ای شد که چند سال برای تحقیق، توسعه و رسیدن به محصول نهایی زمان برد.
نگهبان با اشاره به چالش تولید آفت‌کش‌های گیاهی، اظهار کرد: یکی از مسائل در استفاده از ترکیبات گیاهی برای کنترل آفات، سرعت اثرگذاری آنها است؛ چراکه این ترکیبات در حالت معمول ممکن است دیرتر از برخی سموم شیمیایی اثر خود را نشان دهند. به همین دلیل، در فرایند طراحی و تولید این آفت کش از فناوری نانو استفاده کردیم تا سرعت اثرگذاری محصول افزایش یابد.
مدیر این شرکت دانش‌بنیان با بیان اینکه این پروژه پس از چند سال فعالیت به مرحله تولید محصول رسیده است، گفت: شرکت ما پس از حدود ۱۰ سال فعالیت، موفق شد نخستین آفت‌کش گیاهی خود را در ایران به ثبت برساند. در این محصول، مواد اولیه و فناوری مورد استفاده بومی است و تمام مراحل زنجیره تولید، از پرورش اکالیپتوس تا ساخت آفت‌کش نهایی در داخل کشور انجام می‌شود. محصول تولید شده اکنون در چند ده هزار هکتار از باغ‌های پسته مورد استفاده قرار گرفته است و هدف از توسعه چنین راهکارهایی، کمک به مدیریت آفات و کاهش اتکای کشاورزی به سموم شیمیایی است.
نظر شما