تاثیر عالی «ورزش شنا» در کاهش ناتوانی ناشی از کمردرد مزمن
کمردرد مزمن یکی از مشکلات شایع و فرسایندهای است که میتواند کار، خواب، فعالیت روزانه و حتی اعتمادبهنفس افراد را تحت تأثیر قرار دهد. پژوهشگران بینالملل بار دیگر بر نقش یک ورزش آشنا و در دسترس یعنی شنا، در کاهش تبعات این مشکل مزمن اشاره کردهاند.
درد پایین کمر، وقتی بیش از چند هفته ادامه پیدا کند، دیگر فقط یک درد ساده و گذرا نیست. بسیاری از افراد در چنین شرایطی از انجام کارهای عادی، راه رفتن طولانی، ورزش، نشستن یا حتی خم شدن میترسند، زیرا تصور میکنند هر حرکت ممکن است آسیب بیشتری ایجاد کند. این ترس، گاهی باعث کاهش فعالیت بدنی میشود و همین کمتحرکی میتواند به ضعف عضلات، محدودتر شدن حرکت و ادامه پیدا کردن چرخه درد و ناتوانی منجر شود. به همین دلیل، در سالهای اخیر توصیههای درمانی در جهان بیشتر بر آموزش درست و تشویق افراد به حرکت ایمن تأکید کردهاند.
با وجود این، همه شکلهای ورزش برای کمردرد مزمن به یک اندازه بررسی نشدهاند. شنا مدتهاست که بهعنوان ورزشی مناسب برای افرادی که دچار درد کمر هستند پیشنهاد میشود، زیرا آب بخشی از وزن بدن را تحمل میکند و حرکت در آن برای بسیاری از افراد آسانتر و کمفشارتر به نظر میرسد. با این حال، توصیه رایج به شنا تا پیش از این، پشتوانه علمی کافی و مستقیم نداشت. ضرورت انجام پژوهش در این زمینه از همینجا ناشی میشود: آیا شنا واقعاً میتواند ناتوانی و درد ناشی از کمردرد مزمن را کم کند، یا فقط یک پیشنهاد منطقی اما اثباتنشده است؟
در همین زمینه، دبورا وارهام، فیزیوتراپیست و دانشجوی دکتری در مرکز پژوهش دردهای ستون فقرات در دانشگاه مککواری سیدنیو همکارانش، مطالعهای را درباره اثر یک برنامه شنا و آموزش بر افراد مبتلا به کمردرد مزمن انجام دادند. این تحقیق که با نام کارآزمایی بالینی EduSwim معرفی شده، به زبان ساده بررسی کرده است که آیا ترکیب شنا، آموزش درباره کمردرد و راهنمایی فیزیوتراپیست میتواند عملکرد افراد را بهتر و درد آنها را کمتر کند یا نه.
برای انجام این پژوهش، ۷۶ بزرگسال ۲۶ تا ۷۴ ساله وارد مطالعه شدند. همه این افراد به دلیل کمردرد متمرکز در پایین کمر که دستکم ۱۲ هفته ادامه داشت، درجاتی از ناتوانی را تجربه میکردند. پژوهشگران شرکتکنندگان را بهصورت تصادفی به دو گروه تقسیم کردند. یک گروه برنامهای هشتهفتهای شامل شنای فردیسازیشده و آموزش دریافت کرد. این برنامه با حمایت چهار جلسه مربیگری از راه دور با فیزیوتراپیست همراه بود. شرکتکنندگان شناگران حرفهای یا منظم نبودند، اما میتوانستند ۲۵ متر شنا کنند و در آب احساس اطمینان داشته باشند. برنامه شنا بر اساس توانایی و آمادگی بدنی هر فرد تنظیم شد و هدف این بود که افراد تا پایان هشت هفته بتوانند سه جلسه ۳۰ تا ۴۵ دقیقهای شنا انجام دهند. آموزشها نیز شامل پیامهایی ساده اما مهم بود؛ از جمله اینکه درد همیشه به معنای آسیب نیست، کمر برای حرکت ساخته شده، شعلهور شدن دورهای درد ممکن است رخ دهد و بهترین شیوه مدیریت، ادامه حرکت است. گروه دیگر، یعنی گروه کنترل، یک تا دو جلسه با فیزیوتراپیست داشتند و همین پیامهای آموزشی درباره کمردرد را یاد گرفتند، اما در سایر موارد درمان و فعالیت معمول خود را ادامه دادند.
پس از هشت هفته، میزان ناتوانی در گروهی که برنامه شنا را انجام داده بودند، بهطور معنیداری کمتر شد. به گفته دبورا وارهام، وضعیت این افراد نسبت به پیش از شروع برنامه حدود ۵۰ درصد بهتر شد. همچنین در مقایسه با گروهی که فقط آموزش دریافت کرده بود، شناگران بهطور میانگین در یک مقیاس رایج سنجش ناتوانی، ۲.۵ امتیاز یا حدود ۳۰ درصد نمره کمتری داشتند. نمره کمتر در این مقیاس به معنای ناتوانی کمتر است، یعنی افراد بهتر میتوانستند فعالیتهای روزمره خود را انجام دهند.
اثر سودمند شنا فقط به پایان هفته هشتم محدود نماند و در پیگیریهای طولانیتر، یعنی در هفتههای ۲۶ و ۵۲، همچنان دیده شد، هرچند فاصله بین دو گروه با گذشت زمان کمتر شد. نتایج فرعی پژوهش نیز الگوی مشابهی داشتند. شدت درد، محدودیت عملکردی، باور فرد به توانایی خود برای مدیریت درد و ترس از حرکت، در مراحل ابتدایی برنامه در گروه شنا کمتر بود، اما تفاوتها در طول زمان کاهش یافت. منظور از «باور به توانایی مدیریت درد» این است که فرد تا چه اندازه مطمئن است میتواند با وجود درد، فعالیت کند و زندگی روزمره خود را پیش ببرد.
این یافتهها که در نشریه British Journal of Sports Medicine منتشر شدهاند، اهمیت زیادی دارند، زیرا در راهنماهای معتبر درمان کمردرد مزمن در جهان، ورزش و آموزش بهعنوان درمانهای خط اول توصیه میشوند. با این حال، فقط برخی ورزشها، مانند پیلاتس، بهصورت بالینی بررسی شدهاند. دبورا وارهام اشاره کرده است که بهبود مشاهدهشده در این پژوهش، در مقایسه با اثرات گزارششده برای ورزشهایی مانند پیلاتس وضعیت مطلوبی دارد.
از سوی دیگر، توضیح منطقی درباره اثر شنا نیز قابل توجه است. به گفته محققان، شنا میتواند دامنه حرکت، قدرت بدنی و ظرفیت هوازی عمومی را بهتر کند. ظرفیت هوازی به توانایی بدن برای انجام فعالیتهای مداوم مانند شنا، پیادهروی یا دوچرخهسواری گفته میشود. همچنین خاصیت شناوری آب کمک میکند بدن سبکتر احساس شود و فرد بتواند حرکتهایی را انجام دهد که شاید بیرون از آب برایش دردناک یا محدودکننده باشد.
آنها بر این نکته تاکید کردهاند که برخی شرکتکنندگان اظهار داشتهاند شنا اعتمادبهنفس آنها را برای شروع ورزش و انجام فعالیتهای بدنی معنادارتر افزایش داده است و بعضی از آنها پس از پایان برنامه همچنان شنا را ادامه دادند و برخی دیگر نیز به سراغ شکلهای دیگر ورزش رفتند.
نظر شما