عکس تلسکوپ فضایی هابل از دورهمی ۵۰۰ هزار ستاره
ناسا یک عکس خیرهکننده را از یک خوشه کروی باستانی با بیش از ۵۰۰ هزار ستاره منتشر کرده که تلسکوپ فضایی هابل آن را گرفته است.
خوشه قابل توجه «مسیه ۳»(Messier 3) به لطف ستارههای کمیاب و ریشههای احتمالی آن در یک ادغام کیهانی در گذشتههای دور، به دانشمندان کمک میکند تا به گذشته کهکشان راه شیری پی ببرند.
به نقل از ساینسدیلی، تلسکوپ فضایی هابل ناسا تصویر جدید و خیرهکنندهای منتشر کرده است که بیش از ۵۰۰ هزار ستاره را در سایههای قرمز، سفید و آبی نشان میدهد. این نمای نفسگیر، مسیه ۳ را که یکی از بزرگترین و چشمگیرترین خوشههای کروی در کهکشان راه شیری است، برجسته میکند.
خوشههای کروی، مجموعههای کروی و فشردهای از ستارهها هستند که با نیروی گرانش به هم متصل شدهاند. برخلاف گروههای ستارهای جوانتر که به تکامل خود ادامه میدهند، ستارههای یک خوشه کروی میلیاردها سال پیش تقریباً به طور همزمان از یک ابر گازی تشکیل شدهاند. به دلیل این منشأ مشترک، آنها سابقهای باستانی از تاریخ کهکشان راه شیری را حفظ میکنند. ستارهشناسان حدود ۱۵۰ خوشه کروی را شناسایی کردهاند که در حومه کهکشان ما در حال چرخش هستند.
مسیه ۳ علاوه بر اندازه بزرگش، به خاطر ویژگیهای دیگری نیز قابل توجه است. این خوشه در فاصله نسبتاً دوری از مرکز کهکشان راه شیری قرار دارد و شامل جمعیت فوقالعادهای از ستارههای متغیر «آرآر شلیاق»(RR Lyrae) است. بیش از ۲۴۰ عدد از این ستارهها در مسیه ۳ شناسایی شدهاند که این تعداد بیشتر از هر خوشه کروی شناختهشده دیگری در کهکشان ماست.
این ستارههای متغیر باستانی از اهمیت ویژهای برخوردار هستند، زیرا در یک الگوی قابل پیشبینی روشن و خاموش میشوند. این چرخه منظم به ستارهشناسان امکان میدهد تا روشنایی واقعی آنها را تعیین کنند. پژوهشگران با مقایسه این روشنایی ذاتی با میزان روشنایی ظاهری ستارهها از زمین میتوانند فاصله آنها را به طور دقیق محاسبه کنند. این کار بسیار شبیه به تخمین فاصله یک ماشین در شب است؛ اگر بدانید چراغهای جلو آن چقدر روشن هستند.
راز ستارههای سرگردان آبی
مسیه ۳ خانه حدود ۷۰ کاندیدای شناساییشده برای گروهی غیرمعمول از ستارههای موسوم به «ستارههای سرگردان آبی» است. این ستارهها به رنگ آبی روشن میدرخشند که باعث میشود بسیار جوانتر از ستارههای پیرتر و قرمزتر اطرافشان به نظر برسند.
این خوشه اولین جایی بود که ستارهشناسان در آن ستارههای سرگردان آبی را کشف کردند. دانشمندان معتقدند که این ستارهها احتمالاً از طریق تعاملات گرانشی، مواد را از ستارههای همراه نزدیک خود دور کردهاند. این جرم اضافی به آنها فرصت دوبارهای برای زندگی داده و آنها را داغتر، درخشانتر و آبیتر کرده است؛ اگرچه در واقع به اندازه ستارههای همسایه خود قدیمی هستند.
شواهدی از یک برخورد کیهانی باستانی
ستارهشناسان گمان میکنند که ویژگیهای غیرمعمول مسیه ۳ ممکن است به یک رویداد چشمگیر در گذشتههای دور بازگردد. این خوشه شامل دو جمعیت متمایز از ستارهها است و این احتمال را افزایش میدهد که از ادغام دو خوشه کروی در یک خوشه تشکیل شده باشد.
تصور میشود که خوشههای اولیه متعلق به همان کهکشان کوتوله بودهاند پیش از آن که کهکشان کوچکتر سرانجام توسط کهکشان راه شیری جذب شود و مسیه ۳ را به عنوان یادگاری احتمالی از آن رویارویی کهکشانی باستانی به جا بگذارد.
هابل در طول سالها چندین بار مسیه ۳ را که با نام «انجیسی ۵۲۷۲»(NGC 5272) نیز شناخته میشود، رصد کرده و به دانشمندان کمک کرده است تا جمعیت ستارهای غیرمعمول و ساختار پیچیده آن را با جزئیات بررسی کنند.
رنگهای این تصویر صرفاً برای جلوه بصری نیستند. آبی نشاندهنده طول موجهای کوتاهتر نور مرئی است، در حالی که قرمز مربوط به طول موجهای مرئی بلندتر به همراه مقداری نور فروسرخ نزدیک است. تصاویر هابل با استفاده از روشهای استانداردی پردازش میشوند که رنگها را بر اساس طول موجهای گرفتهشده از طریق فیلترهای تلسکوپ تعیین میکنند. از آنجا که رنگ یک ستاره ارتباط نزدیکی با دمای آن دارد، ستارههای آبی داغتر و ستارههای قرمز سردتر هستند.
این تصویر بخشی از برنامه «گنجینه هابل» است که تقریباً نیمی از خوشههای کروی شناختهشده کهکشان راه شیری را بررسی میکند. ستارهشناسان امیدوارند با مقایسه این منظومههای ستارهای باستانی بتوانند یک جدول زمانی دقیق بسازند که نشان دهد کهکشان ما چگونه در طول میلیاردها سال شکل گرفته و تکامل یافته است.
نظر شما